Aanbiedingsbrief

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Aan de leden van de raad
van de gemeente
E r m e l o

 

 

Datum: 28 mei 2019

 

 

Onderwerp: Kadernota 2020 gemeente Ermelo

 

 

Geachte leden,

 

Hierbij bieden wij u ter bespreking én vaststelling de Kadernota 2020 aan.

 

De jaarlijkse kadernota dient ter voorbereiding van de nieuwe programmabegroting. Op basis van de kadernota kan de raad richtinggevend de nieuwe programmabegroting bepalen door:

  • algemene beschouwingen te houden;
  • richtinggevende prioriteiten te stellen;
  • eigen initiatieven te nemen door middel van voorstellen, moties en amendementen;
  • te reageren op de conceptvoorstellen van het college van b&w.

Vervolgens zullen wij op basis hiervan de nieuwe Programmabegroting 2020-2023 vervaardigen en u deze begin oktober 2019 aanbieden.

 

De Kadernota 2020 ligt voor u. Deze Kadernota 2020 is, zoals afgesproken, beperkter van inhoud dan u van een kadernota mag verwachten. Dit betekent dat er niet wordt ingegaan op de programma's, speerpunten en voorgenomen acties 2020. Deze kadernota schetst vooral de financiële positie van Ermelo.

De Kadernota 2020 bestaat derhalve uit de volgende onderdelen:

1. Aanbiedingsbrief.

2. Financieel perspectief.

3. Financieel-technische uitgangspunten Programmabegroting 2020-2023.

 

Ondanks bovenstaande willen wij in deze aanbiedingsbrief toch kort een aantal van onze ambities kenbaar maken.

 

Ambities

 

Uitgangspunt bij alle te nemen besluiten is, dat het bijdraagt aan een beter Ermelo voor alle inwoners. Duurzaamheid, betrokkenheid, veiligheid en zorg voor mens en natuur staan op de eerste plaats.

Wij willen als college dichtbij onze inwoners staan. Wij willen een college zijn dat inspeelt op, en als partner samenwerkt en meedenkt met inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties, de gemeenteraad en de ambtelijke organisatie. Wij sturen er dan ook op dat de burger- en overheidsparticipatie verder is ontwikkeld: het college komt door middel van thematafels letterlijk in de wijk of buurt. Deskundigen, inwoners, organisaties en bedrijven worden daarmee aan de voorkant betrokken.

 

In deze aanbiedingsbrief willen wij u meenemen in onze ambities voor Ermelo de komende jaren. Wij hebben stappen gezet met betrekking tot een aantal belangrijke punten die benoemd zijn in het Coalitieakkoord 2018–2022: Dichterbij. Tegelijk is er nog veel werk te verrichten rondom deze onderwerpen.

 

Met betrekking tot het begrotingsjaar 2020 streven we ernaar dat de ruimtelijke besluitvorming rond Vitaal sportpark De Zanderij (zwembad en sporthal) is afgerond. De verbouwing en verduurzaming van het gemeentehuis is afgerond en opgeleverd, bij de Dialoog zijn de voorbereidingswerkzaamheden voor de verbouw in volle gang en er ligt een goede inhoudelijke planontwikkeling voor woningbouw. Verder gaat de uitvoering van de (nieuwe) mobiliteitsvisie van start, waarbij snelheidsmaatregelen voor diverse wegen, de situatie rond de Prins Hendriklaan en de verkeerskundige maatregelen rond de Oude Telgterweg meegenomen worden. Een integrale gebiedsafweging staat daarbij altijd voorop.

 

Wat zijn onze verdere ambities voor Ermelo? Wij zetten in op duurzaamheid. Ermelo is in 2030 energieneutraal en in 2035 klimaatneutraal. Wij weten nu al dat dit een ingrijpende opgave is met grote consequenties voor beleid en investeringen en ook enorm zal steunen op initiatieven uit de samenleving. Burgerbetrokkenheid is hierin van evident belang.

Daarnaast is wonen een belangrijk onderwerp. Ermelo verhoogt de omvang van de totale woningvoorraad en het bouwtempo van woningen. Aandachtspunt hierbij is dat de variatie in vorm, prijs en het bedienen van verschillende groepen inwoners belangrijker is dan een hoge bouwproductie voor gemiddelde kopers/huurders. Wij willen 240 woningen gerealiseerd hebben, waarvan 106 in het goedkope segment / zijnde starterswoningen. Er is tijdelijke goedkope huisvesting voor jongeren gerealiseerd.

Daarnaast willen wij vitale, attractieve en hoogwaardige vakantieparken mogelijk maken, passend bij de gebiedsopgave ‘De Veluwe op één!’. Ook is in Ermelo de dagelijkse woon-en leefomgeving voor inwoners, ondernemers en bezoekers veilig, volwaardig, goed en prettig. Wij zien dat met name terug doordat het onderhoudsniveau van de openbare ruimte zichtbaar is verbeterd. Het centrum van Ermelo moet voor inwoners en toeristen een aantrekkelijke plek zijn om te komen en te verblijven.

Wij blijven ons inzetten voor de Ermelose jeugd en haar kansen en een Inclusieve samenleving. Het Sociaal Domein, en dan met name de jeugdzorg, is zodanig ingericht dat het financieel houdbaar, en kwalitatief uitstekend is.

Met de ontwikkeling richting een netwerkorganisatie is de ambtelijke organisatie van de gemeente Ermelo voldoende uitgegroeid om een goed en betrouwbaar niveau van dienstverlening te kunnen leveren naar buiten en naar binnen.

Wij willen onze ambities samen met u als raad en samen met de ambtelijke organisatie realiseren. Ook de invoering van de omgevingswet de komende tijd sluit goed bij deze ontwikkeling aan.

 

Deze Kadernota 2020 is de basis voor de vervaardiging van de Programmabegroting 2020-2023. Streven is om in deze nieuwe programmabegroting alle informatie te verwerken en dus een compleet beeld te schetsten voor de komende vier jaar.

 

Financieel perspectief

 

Het financieel perspectief van Ermelo is de afgelopen jaren verslechterd. De Programmabegroting 2019-2022 (raad dd 8 november 2018) was voor de jaren 2019 tot en met 2021 budgettair sluitend. Echter dit kon alleen bereikt worden door een stevige verhoging van de lastendruk. Het begrotingsjaar 2022 sloot met een tekort ter grootte van € 2.486.000,00, waarvoor een stelpost Nieuwe ombuigingen 2022 in de begroting is opgenomen. Hiermee is tijd gekocht om financieel orde op zaken te kunnen stellen. De raad is gestart met de Kerntakendiscussie en het college van b&w met de Begrotingsdoorlichting.

 

De provincie Gelderland heeft de begroting als toezichthouder beoordeeld. De conclusie van de provincie was dat de Begroting 2019 structureel en reëel sluitend is. Ermelo valt dan ook in 2019 onder het repressief toezicht (= toezicht achteraf).

Wel heeft de provincie de score van de algemene financiële positie van Ermelo teruggebracht van goed naar matig. De reden is de taakstellingen die thans in de begroting zitten en waarvan nog onzeker is wanneer deze taakstellingen daadwerkelijk gerealiseerd gaan worden. De provincie heeft de taakstelling op het Sociaal Domein ter grootte van € 2,6 mln. maar voor 50% meegeteld in de beoordeling.

 

Na de Programmabegroting 2019-2022 zijn door de raad nog diverse bestuursrapportages vastgesteld, met daarin budget- en kredietaanpassingen. De laatste bestuursrapportage is de 3e Bestuursrapportage 2019, door de raad vastgesteld op 13 juni 2019. Dit is dan de financiële positie die door de raad is geautoriseerd. Tevens is dit de budgettaire startpositie van deze Kadernota 2020.

 

De uitkomsten van de Kerntakendiscussie maken geen onderdeel uit van deze kadernota. De raad zal de eindnotitie van de werkgroep Kerntakendiscussie naar verwachting op 4 of 11 juli 2019 bespreken. De uitkomsten hiervan, zowel inhoudelijk als financieel, zullen niet in het boekwerk Programmabegroting 2020-2023 verwerkt kunnen worden, maar indien tijdig beschikbaar wel als addendum aan de begrotingsstukken toegevoegd kunnen worden.

 

Er heeft een nieuwe inventarisatie plaatsgevonden van pijplijnonderwerpen. Deze zijn op geld gezet en opgenomen in deze kadernota.

 

De Financieel-technische uitgangspunten voor de nieuwe Programmbegroting 2020-2023 zijn volledig opnieuw beoordeeld en herrekend en vervolgens opgenomen in deze kadernota.

 

De uitkomsten van de Begrotingsdoorlichting door b&w zijn deels al in deze kadernota verwerkt. In deze Begrotingsdoorlichting is thans met name gekeken naar:

  • Investeringen;
  • Taakstellingen;
  • Bedrijfsvoering;
  • Budgetrecht van de raad;
  • Reservepositie;
  • Belastingen.

De Begrotingsdoorlichting is nog niet volledig afgerond. Verdere uitkomsten zullen worden meegenomen bij de nieuwe programmabegroting.

 

 

 

 

 

 

 

De budgettaire positie van Ermelo ziet er thans als volgt uit:

Budgettair perspectief (totaal)

    - = voordeel  
Bedragen (x € 1.000,00) Begroting   Meerjarenbegroting 2020-2023  
  2019   2020   2021   2022   2023  
                     

Uitkomst na 3e Bestuursrapportage 2019

(nadeel 2022 en 2023 staat op stelpost Nieuwe ombuigingen 2022)

           172 N 168 N              -8 V              2.336 N              2.336 N
                     
Budgettaire gevolgen Kadernota 2020:                    
a. Onderwerpen "in de pijplijn"           523 N     1.163 N    1.242 N 1.315 N        1.247 N
b. Financieel-technische uitgangspunten 0   171 N 170 N 188 N 208 N
c. Meicirculaire 2018 pm   pm   pm   pm   pm  

Sub-totaal

695 N 1.502 N 1.404 N 3.839 N 3.791 N
                     
Begrotingsdoorlichting b&w:                    
d. Investeringen 0   -100 V -200 V -200 V -200 V
e. Taakstellingen             0           0       26 N 0           0  
f. Bedrijfsvoering         0             -20 V    -31 V        -50 V        -50 V
g. Budgetrecht van de raad 0   0   0   0   -138 V
h. Reservepositie 0   0   0   0   0  
i. Belastingen 68 N   -545 V        -561 V           -552 V

     -552

V
                     
Verwacht financieel perspectief na Kadernota 2020     763 N    837 N     638 N 3.037 N         2.851 N

 

 

Conclusie

 

De conclusie is dat het financiële perspectief verder verslechterd is. Ermelo was altijd een financieel gezonde gemeente, maar dat is geen vanzelfsprekenheid meer. Zeker ook als de onderwerpen "in de pijplijn" zich daadwerkelijk manifesteren en zullen gaan leiden tot besluiten met ongedekte nadelige gevolgen. Van de huidige reservepositie is het overgrote deel vastgelegd. Er resteert thans nog een bedrag van € 7,4 mln aan nog vrij te besteden reserves. Ook is in de huidige begroting geen budgettaire ruimte voor nieuw beleid beschikbaar en de diverse taakstellingen moeten nog wel gerealiseerd worden. Het zal nog een hele uitdaging worden om de nieuwe Programmbegroting 2020-2023 financieel op orde te krijgen.

De knop moet om van denken in meer naar denken in minder.

 

Optimaal zou zijn dat de nieuwe meerjarenbegroting structureel en reëel budgettair sluitend is, maar dat lijkt thans nog een stap te ver.

Minimaal moet de Begroting 2020 structureel en reëel budgettair sluitend zijn.

 

In afwachting van de uitkomsten van de Kerntakendiscussie zullen wij de Begrotingsdoorlichting verder ter hand nemen en ons beraden op voorstellen om het begrotingsjaar 2020 alsnog sluitend te maken.

In het uiterste geval zal dat kunnen gebeuren door een beschikking over de Algemene reserve, maar dat heeft zeker niet onze voorkeur. Verdere verhoging van de lastendruk in 2020 heeft ook niet onze hoogste prioriteit, zeker gezien de al hoge stijgingspercentages in de huidige begroting. Tenzij de raad bereid is een aantal kaders inzake de Algemene belastingen te herzien.

Graag vernemen wij uw suggesties om de Begroting 2020 sluitend te maken.

 

Naast het sluitend maken van de begroting is het ook van belang dat het financieel beleid en budgetbeheer op orde is. De Financiële Verordening Ermelo en de Regeling Krediet- en Budgetbeheer Ermelo worden in 2019, in overleg met de auditcommissie, geactualiseerd. De budgetspelregels zullen mogelijk aangescherpt moeten worden.

 

De verslechtering van de financiële positie is niet van vandaag op morgen ontstaan. Het speelt al een aantal jaren. Echter de financiële problematiek wordt wel steeds nijpender. Veel van de voorzieningen in onze gemeente komen uit de jaren zeventig en zijn aan vervanging toe. Veel van deze voorzieningen worden thans betaald uit de reserves (onze spaarpot). Daarnaast zijn de meeste belastingen al vele jaren met uitsluitend het inflatiepercentage verhoogd. We zien dan ook thans een inhaalslag op dit gebied.

Al begin 2016 werd duidelijk dat de financiën onder druk staan. Er waren veel ontwikkelingen die extra geld zouden gaan vragen. In de Kadernota 2017 (raad dd 26 mei 2016) is daar al aandacht voor gevraagd.

Vervolgens is het Strategisch Financieel Beleid vervaardigd. Bij motie van 20 april 2017 heeft de raad bepaald dat dit Strategisch Financieel Beleid moest worden opgenomen in de Kadernota 2018 (raad dd 6 juli 2017). Daar heeft de integrale afweging plaatsgevonden. Een aantal voorgestelde budgetaanpassingen is gesneuveld. Bijvoorbeeld de opname van een nog te besteden budget voor toekomstig nieuw beleid, maar ook een verhoging van de algemene belastingen. De begroting was budgettair sluitend, echter het aantal nieuwe ontwikkelingen groeide gestaag.

Vervaardigd werd begin 2018 de Notitie Financiële positie Ermelo, waarin een tekort van € 2,8 mln werd voorspeld.

In de Kadernota 2019 (raad dd 30 mei 2018) werd een inventarisatie opgenomen van nieuwe ontwikkelingen, de zgn. Pijplijnonderwerpen. Alle onderwerpen werden op geld gezet en vervolgens in de begroting verwerkt. Dit was een trendbreuk ten opzichte van voorgaande begrotingen, waarin veel terughoudender werd geopereerd met betrekking tot de opname in de begroting van nieuwe ontwikkelingen. Dit legde een extra druk op Programmabegroting 2019-2022, welke dan ook in het laatste jaar niet meer sluitend was.

 

Een nadere toelichting op de financiële positie vindt u in het hoofdstuk Financieel perspectief.

 

De Kadernota 2020 is beschikbaar via internet (www.ermelo.nl/Bestuur&organisatie/Financiën/LeanPlanningenControl).

 

Wij stellen deze Kadernota 2020 in handen van de agendacommissie van de raad.

 

Het college van burgemeester en wethouders van Ermelo,